۳-۱۴ -روش۷۵
۳-۱۴-۱ -مقدمه۷۵
۳-۱۴-۲ -روش ارزيابي چند معياره مکاني۷۵
۳-۱۴-۳ -روشهاي سنجش۷۸
۳-۱۴-۳-۱ سنجش عطفي۷۹
۳-۱۴-۳-۲ -سنجش فازي۸۰
۳-۱۵ -روش تحقيق۸۰
فصل ۴۸۸
نتايج تحقيق۸۸
۴-۱ -نتايج:۸۸
فصل ۵۹۰
۵-۱ -بحث ،نتيجه گيري۹۰
۵-۲ -پيشنهاد ها۹۱
۵-۳ -فهرست منابع۹۲
ABSTRACT95
فهرست نقشه ها
نقشه ۳-۱: موقعيت حوزه در استان۳
نقشه ۳-۲: نقشه راهها و آبراهه ها در محدوده مطالعاتي۳
نقشه ۳-۳: هيپسومتري حوزه۳
نقشه ۳-۴: شيب حوزه۳

نقشه ۳-۵: زمين شناسي حوزه۳
نقشه ۳-۶: ليتولوژي محدوده مطالعاتي۳
نقشه ۳-۷: واحدهاي ژئومورفولوژي محدوده۳
نقشه ۳-۸: ميزان نفوذ پذيري سازندهاي زمين‌شناسي منطقه طرحأ‌
نقشه ۳-۹: وضعيت پوشش۳
نقشه ۳-۱۰: موقعيت منابع آب زيرزميني در محدوده مطالعاتيأ‌
نقشه ۳-۱۱: کاربري اراضي منطقه مطالعاتي۳
فهرست جداول
جدول ‏۳-۱: سازندهاي رخنمون يافته در بخش زون بينالود در منطقه مورد مطالعه۲۵
جدول ‏۳-۲: سازندهاي رخنمون يافته در بخش زون هزارمسجد در منطقه مورد مطالعه۲۶
جدول ‏۳-۳: واحدهاي سنگ‌شناسي منطقه طرح۲۸
جدول ‏۳-۴: درجه تراوايي واحدهاي سنگي منطقه طرح۳۶
جدول۳-۵ : ۰ تا ۲۰ نمره در ۵ طبقه۳۹
جدول ۳-۶ : امتيازات پوشش گياهي۴۰
جدول ۳-۷ :عامل تركيب گياهي۴۰
جدول ۳-۸ : عامل بنيه و شادابي گياهان ( سلامتي و قدرت گياه ) كلاسهاي سني۴۱
جدول ۳-۹ : ارزيابي وضعيت مرتع۴۲
جدول ۳-۱۰: وضعيت تيپ‌هاي مرتعي به روش ۴ عاملي۴۲
جدول ۳-۱۱ : مقادير متوسط بارندگي ماهانه و سالانه ايستگاههاي مطالعاتي (ميليمتر)۴۷
جدول ‏۳-۱۲: مقادير بارندگي سالانه ايستگاههاي مطالعاتي سازمان هواشناسي۴۹
جدول ‏۳-۱۳: مقادير بارندگي سالانه ايستگاه هاي مطالعاتي وزارت نيرو۵۰
جدول ‏۳-۱۴: مقادير بارندگي سالانه ايستگاه هاي مورد مطالعه وابسته به وزارت نيرو۵۱
جدول ‏۳-۱۵: مقادير حجم، ارتفاع ، ضريب رواناب و دبي متوسط سالانه زير حوزه هاي درزاب)جا ستين(۵۴
ادامه جدول ‏۳-۱۵: مقادير حجم، ارتفاع ، ضريب رواناب و دبي متوسط سالانه زير حوزه هاي درزاب۵۵
جدول ‏۳-۱۶: برآورد حجم آب خروجي و دبي در هريک از وزير حوزه هاي درزاب)كوتاين(۵۷
ادامه جدول ‏۳-۱۶: برآورد حجم آب خروجي و دبي در هريک از وزير حوزه هاي درزاب)كوتاين(۵۸
جدول ‏۳-۱۷: مقادير حجم، ارتفاع ، ضريب رواناب و دبي متوسط سالانه زير حوزه هاي درزاب )ايکار(۶۰
ادامه جدول ‏۳-۱۷: مقادير حجم، ارتفاع ، ضريب رواناب و دبي متوسط سالانه زير حوزه هاي درزاب۶۱
جدول ‏۳-۱۸: خلاصه نتايج محاسبه دبي با روشهاي مختلف۶۲
ادامه جدول ‏۳-۱۸: خلاصه نتايج محاسبه دبي با روشهاي مختلف۶۳
جدول ‏۳-۱۹: نتايج تحليل فراواني سيلابهاي حداكثر لحظه اي ايستگاههاي مطالعاتي۶۹
جدول ‏۳-۲۰: مقادير دبي سيلاب زيرحوضه هاي مطالعاتي با دوره بازگشت‌هاي مختلف (M3/S)71
ادامه جدول ‏۳-۲۰: مقادير دبي سيلاب زيرحوضه هاي مطالعاتي با دوره بازگشت‌هاي مختلف (M3/S)72
ادامه جدول ‏۳-۲۰: مقادير دبي سيلاب زيرحوضه هاي مطالعاتي با دوره بازگشت‌هاي مختلف (M3/S)73
جدول ‏۳-۲۱: نتايج حاصل از انواع کاربري در محدوده۷۳
جدول ‏۳-۲۲: مقياس ساعتي به منظور تعيين ميزان ارجحيت براي مقايسههاي زوجي۷۷
جدول۳-۲۳ : محدوديتها و عوامل مکاني به صورت نقشه هاي رستري با زمين مرجع يکسان۸۲
جدول۴-۱ : مساحت و درصد مساحت اولويت بندي مکانهاجهت پخش سيلاب۸۸

فهرست اشکال
شکل ۳-۱ : پاناروماي سازند مزدوران صخره ساز در بالا و سازند کشف رود۲۱
شکل ۳-۲ نمايي از سازند شوريجه به رنگ قرمز و حساس به فرسايش آبي۲۲
شکل ۳-۳: نمايي از آهک هاي سازند تيرگان۲۳
شکل ۳-۴: مارن سبز سازند سرچشمه با چهره فرسايشي شياري و آبراهه‌هاي متراكم ترشيري۲۴
شکل ۳-۵ :طبقه بندي اقليمي زيرحوضه هاي مطالعاتي بر روي نمودار دومارت۴۵
شکل ۳-۶ : طبقه بندي اقليمي زيرحوضه هاي مطالعاتي بر روي نمودار آمبرژه۴۵
شکل ۳-۷: منحني آمبروترميك حوضه آبريز مطالعاتي۴۶
شکل ۳-۸: دسته‌بندي چاههاي محدوده چناران از نظر ميزان آبدهي۶۶
شکل ۳-۹ : دسته‌بندي چشمه‌هاي محدوده چناران از نظر ميزان آبدهي۶۷
شکل ۳-۱۰ دسته‌بندي قنوات محدوده چناران از نظر ميزان آبدهي۶۸
شکل ۳-۱۱ : تغييرات دبي سيلاب نسبت به دوره بازگشت در ايستگاههاي مطالعاتي۷۰
شکل ۳-۱۲ : فاصله تا چاه چشمه و قنات و نرخ ناسازگاري۸۳
شکل ۳-۱۳ : زير معيار هاي فاصله تا جاده و نرخ ناسازگاري۸۳
شکل ۳-۱۴ : زير معيار هاي فاصله تا رودخانه و نرخ ناسازگاري۸۴
شکل ۳-۱۵ وزن معيار هاي اصلي عوامل اقتصادي و نرخ ناسازگاري۸۴
شکل ۳-۱۶ :وزن زير معيار هاي تراکم پوشش گياهي و نرخ ناسازگاري۸۵
شکل ۳-۱۷ :وزن زير معيار هاي سازند و نرخ ناسازگاري۸۵
شکل ۳-۱۸: وزن زير معيار هاي ژئومورفولوژي و نرخ ناسازگاري۸۶
شکل ۳-۱۹: وزن زير معيار هاي شيب و نرخ ناسازگاري۸۶
شکل ۳-۲۰:وزن زير معيار هاي نفوذپذيري و نرخ ناسازگاري۸۷
شکل ۳-۲۱: وزن معيار هاي اصلي عوامل طبيعي و نرخ ناسازگاري۸۷
فصل ۱
کليات
۱-۱-مقدمه
منابع آب و انرژي مهمترين منابعي هستند که طي قرن گذشته با بحران جدي مواجه شده اند. تخريب منابع طبيعي و زيست محيطي به يک چالش اساسي تبديل شده و نگراني از زوال زودهنگام انرژي هاي فسيلي ومحدوديت منابع آب، ذهن تحليلگران را به پيشبيني بروز بحران آب در آينده سوق ميدهد و در اين زمينه کشور ايران به عنوان يکي از کم آبترين و پرتنش ترين مناطق جهان در معرض خطر ميباشد. کشور ايران که حدود يک درصد از خشکيهاي جهان را دارد فقط ۰۰۰۲/۰ درصد از منابع آب جهان را دارا است. آمارموجود نشانگر اين است که ۷۴ درصد از سطح کشورداراي بارندگي سالانه کمتر از ۲۵۰ ميليمتر ميباشد.به دليل کمبود نزولات جوي، عدم پراکنش متعادل آن ازنظر زماني و مکاني و همچنين عدم وجود رودخانه هاي دائمي که بتواند نياز آبي را در مناطق خشک و نيمه خشک تأمين نمايد، ذخيره و بهره برداري از رواناب هاي سطحي در مواقع نزول بارانهاي شديد و سيل آسا درسطح وسيع ميتواند به افزايش ذخاير آب زيرزميني کمک کند. از سوي ديگر هر ساله، سيلابها باعث بروزخسارات جاني و مالي فراواني مي شوند (آل شيخ وهمکاران ۱۳۸۱).
مهار سيلابها، تغذيه مصنوعي آبخوانها و بهينه سازي بهره برداري از منابع طبيعي تجديد شونده از مهمترين اهدافي است که عمليات پخش سيلاب در مناطق خشک و نيمه خشک به دنبال دارد. هرچند با توجه به امکان-پذيري استفاده از آب و خاك که يک اصل مهم در پخش سيلاب است، آبياري مراتع و تغذيه مصنوعي آبخوانها تحقق مي يابد، با اين وجود اهميت تغذيه آبخوانهاي تهي و احيا و اصلاح مراتع فرسوده ،تثبيت شنزارها و بالاخره حفاظت خاك و کاهش زيانهاي سيل از يک سو و ارزاني احداث شبکه ها و بازده اقتصادي فراوان پخش سيلاب از سوي ديگر، پرداختن به اين مقوله را منطقي و توجيه پذير مينمايد (وهابي،۱۳۸۲).
استان خراسان را مي‌توان با توجه به شرايط هيدرولوژيكي به ۶ حوضه آبريز: رودخانه اترك، كوير قره قوم، كوير مركزي ايران، كوير نمك، نمك‌زارهاي شرق استان و حوضه آبريز كوير لوت تقسيم كرد. هر يك از اين حوضه‌ها داراي رفتار و شرايط هيدرولوژي خاص خود مي‌باشند، كه با حوضه مجاور تفاوت دارد. حوضه آبريز كشف رود بخشي از حوضه آبريز قره قوم است. خراسان از استانهاي خشک و نيمه خشک سرد کشور محسوب ميشود که براي تأمين آب شرب و کشاورزي، رشته قنات هاي طولاني و پرشماري در دشتها و کوهپايه هاي آن احداث شده است، که اخيراً به علت حفر چاههاي آب متعدد، تعداد زيادي از قناتها خشک شده اند. در منطقه مورد مطالعه تعداد ۶۰۲ حلقه چاه آمار‌برداري شده است. از اين تعداد ۴۴۷ حلقه چاه عميق و ۱۵۵ حلقه از نوع نيمه‌عميق مي‌‌‌‌باشد. ۸۳% اين چاه‌ها داراي مصرف كشاورزي دارند. حداكثر عمق ۲۱۰ ‌متر و حداقل آن ۴٫۵ ‌متر مي‌باشد. مجموع تخليه سالانه آن‌ها حدود ۵۴۵/۱۶۸ ميليون متر‌مكعب در‌سال است. حداكثر آبدهي چاه‌ها ۶۰ ليتر در‌ثانيه وحداقل ۴/۱ ليتر در‌ثانيه و ميانگين آبدهي آن‌ها در حدود ۱۲ ليتر در‌ثانيه مي‌باشد (مهندسين مشاور آبساران ۷۹)
يکي از روشهاي نويني که در سالهاي اخير با مهار کردن هرزآبها تأثير بسزايي بر سفره هاي آب زيرزميني و ميزان آبدهي و کيفيت آب چاه هاي کشاورزي و قناتها داشته است، سامانه هاي پخش سيلاب است که تحقيقات و تجارب بدست آمده نتايج مثبت اين گونه طرح ها را برمنابع آبهاي زيرزميني نشان ميدهد. در اين پژوهش هدف تعيين پهنه هاي مناسب پخش سيلاب براي تقويت آب قناتها، چاه ها وچشمه ها در مناطق خشک با فنون ارزيابي چند معياره مکاني۱ براي مقابله با بحران خشکي و خشکسالي است.
حوزه چناران در مشهد با داشتن عوامل مختلف مثل قنات، چاه، چشمه، دشتهاي آبرفتي بسيار وسيع سيل خيز و شرايط توپوگرافي موقعيت مناسبي را براي پيشنهاد و اجراي پهنه هاي پخش سيلاب دارد که اين مطالعه به همين موضوع پرداخته است.
يکي از روشهاي انتخاب محل گسترش سيلابها بازديدهاي دقيق محلي، جمع آوري آمار واطلاعات قابل اطمينان،نقشه ها و استفاده از افراد بومي در منطقه مي باشد. از سوي ديگر تعيين مكان‌هاي مناسب با استفاده از روش‌هاي سنتي و متداول بسيار دشوار بوده و اكثراً باعث بروز خطا مي‌شود.همانگونه که عنوان شد بازديد و بررسي به اين گونه با دشواري هايي همراه خواهد بود و زمان زيادي به خود اختصاص خواهد داد يکي از روشها استفاده از داده هاي دور سنجي همچون تصاوير سنجنده ETM2و TM3 ماهواره لندست، ميباشد. تلفيق سنجش ازدور۴ و سيستم اطلاعات جغرافيايي۵ روشي نوين براي مکانيابي پخش سيلاب ميباشد.
دراين پژوهش از روش ارزيابي چند معياره مکاني براي مکانيابي پخش سيلاب استفاده شده است. ارزيابي چند معياره مکاني شامل يک سري از تکنيک ها از جمله جمع وزنها يا تحليل هاي همگرايي است که اجازه ميدهد ، طيفي از معيارهاي وابسته به يک مبحث امتيازدهي و وزن دهي شده و سپس بوسيله ي کارشناسان و گروههاي ذينفع رتبه بندي شوند (حبيبي و کوهساري، ۱۳۸۵).
براي مواجه شدن با يك هدف خاص غالبا نياز است كه چندين معيار مورد ارزيابي قرار گيرد، اين چنين فرايندي ارزيابي چند معياره ناميده مي شود. واژه ديگري كه بعضي مواقع براي آن استفاده مي شود مدل سازي است. مكان يابي عبارت از تعيين مكان مناسب براي انجام يك فعاليت معين با انجام يك روال اجرايي مشخص و با توجه معيارها و فاكتورهاي موثر در آن است. اين مقوله از ابتداي استقرار بشر بر روي زمين جهت دستيابي بهتر به منابع غذا، محل سكونت و مواردي از اين دست مورد توجه بوده است. در سال هاي اخير با پيشرفت در علوم كامپيوتر و فناوري اطلاعات، به كارگيري سيستم اطلاعات جغرافيايي براي مكانيابي، در كاربردهاي گوناگون گسترش يافته است. مكان مناسب جهت انجام يك فعاليت مشخص، با توجه به تاثير مجموعه اي از ضوابط و شرايط به نام فاكتورهاي مكان يابي تعيين مي شوند. اين ضوابط و شرايط با توجه به ويژگي هاي محدوده مورد مطالعه و بر اساس نظرات متخصصان انتخاب شده و به هر يك بر اساس اهميت و ارزش آن، وزن تعلق مي گيرد)سعدي مسگري و همكاران۱۳۸۴ (.
هدف از اين پروژه مکانيابي عرصه مناسب پخش سيلاب با روش ارزيابي چند معياره مکاني در حوزه چناران و مقايسه نتايج حاصل با طرح انجام شده در منطقه و مکانيابي عرصه اي که اجراي پخش سيلاب در آنجا کمترين هزينه را در رابطه با احداث و بيشترين کارايي را در زمينه تغذيه سفره هاي زيرزميني داشته باشد است .
۱-۲ -طرح مسئله
کنترل سيلاب به منظور استفاده از آبهاي سطحي و جريانهاي آبراهه اي در حوضه هاي آبريز، يکي از مراحل اساسي در مديريت منابع آب به ويژه در مناطق خشک و نيمه خشک ميباشد. لازم به ذکر است تعيين مكان مناسب براى پخشسيلاب و نفوذ دادن آن به داخل سفرههاى زيرزمينى آب، خود يكى از مهمترين مراحل انجام اين گونه پروژه ها است. هدف از انجام اين پژوهش مكانيابى عرصه پخشسيلاب در حوزه آبخيز چناران شهرستان مشهد براي تقويت آب قناتها، چاهها و چشمهها در مناطق خشک با فنون ارزيابي چند معياره مکاني براي مقابله با بحران خشکي و خشکسالي است.
۱-۳-ضرورت و اهميت موضوع
مکان يابي باروش درست و در مکاني مناسب منجر به کاهش هر چه بيشتر خسارات جاني و مالي و نفوذ بيشترين حجم سيلاب خواهد شد.که اين امر متضمن در نظر گرفتن داده هاي دقيق و درست مي باشد .
۱-۴ -اهداف تحقيق
با افزايش جمعيت ونياز روز افزون به مواد غذائي و آب اکوسيستم هاي طبيعي دستخوش تغييرات فراواني شده است.اين تغييرات، فرسايش خاک،تخريب جنگلها و مراتع،بيابان زايي، آلودگي منابع محيط زيستي و ديگر مشکلات را درپي داشته و خواهد داشت .کشور ايران به دليل موقعيت خاص جغرافيايي، توپوگرافي و آب و هوايي، جز مناطق خشک جهان است. آب، عامل محدود کننده فعاليت انسان در اين مناطق به شمار مي آيد. بخش عمده عرصه فعاليت بشر از قبيل توسعه منابع طبيعي تجديد شونده، کشاورزي، صنعت و شهرسازي بر روي نهشته هاي کواترنر متمرکزند. پخش سيلاب علاوه بر جلوگيري از خسارت سيل و فرسايش، موجب رونق اقتصادي اين مناطق نيز مي شود. تعيين محل مناسب براي پخش سيلاب به شناخت کامل از خصوصيات محل پخش مانند نفوذپذيري، شيب، ضخامت آبرفت، ضريب آبگذري نيازمند است. پخش سيلاب نقش موثري در بهبود و حاصل خيزي خاک، تغذيه آب هاي زيرزميني، احيا و تقويت پوشش گياهي و کنترل بيابان زايي دارد. از آنجايي که سيلاب زمينه انتقال ذرات خاک را فراهم مي آورد، در صورت مناسب بودن مواد معلق موجود در سيلاب، پخش آن سبب افزايش حاصل خيزي خاک مي شود.
مهار و انحراف رواناب هاي سطحي و سيلابها بر روي پهنه سطحي آبخوانها ، توام با اداره بهينه نزولات آسماني، سيلابها و لايه هاي متخلخل مخازن زيرزميني به منظور حفاظت و توسعه منابع طبيعي وبهبود کمي و کيفي منابع آب زيرزميني براي دستيابي به اهداف چند منظوره اي که توسعه پايدار کشاورزي واحياء منابع طبيعي تجديد شونده را به دنبال داشته باشد تحت عنوان پخش سيلاب ناميده مي شود.
بهره برداري هر چه بهتر از سيلابها همگام با کاستن زيانهاي ناشي از آنها تا حد امکان، مستلزم تعيين محل مناسب براي اجراي طرح هاي پخش سيلاب است. در اکثر موارد با عنايت به چند منظوره بودن سامانه هاي پخش سيلاب ، انتخاب محل مناسب با توجه به اولويتها به گونه اي صورت ميگيرد که طرح ها بيشترين بازدهي و کمترين زيان را دارا باشند.
۱-۵ -سوالات تحقيق
آيا مکانيابي پخش سيلاب با استفاده از روش ارزيابي چند معياره مکاني در حوزه چناران قابل اجراست؟
آيا عوامل و عناصري که در مکان يابي پخش سيلاب با استفاده از روش ارزيابي چند معياره مکاني دخالت داده ميشوند ميتوانند مکان مناسب را در اين روش تعيين نمايند؟
عوامل محدود کننده در استفاده از مکان يابي پخش سيلاب با استفاده از ارزيابي چند معياره مکاني در حوزه چناران کدامند؟

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

۱-۶ -فرضيات تحقيق
دشت چناران شهرستان چناران شرايط لازم را براي اجراي پروژه پخش سيلاب دارد.
در گذشته روش هاي سنتي و غير علمي براي مکان يابي پخش سيلاب انجام ميگرفت که اين مکان يابي ها عموما بدون آمار و ارقام واطلاعاتي از قبيل سازند زمين شناسي، نفوذ، شيب و ديگر اطلاعات مورد نياز بود. اما در حال حاضر براي مکان يابي پخش سيلاب داده هاي ياد شده به عنوان اطلاعات اصلي و تعيين کننده هستند.و در نتيجه روش تحليل چند معياره مکاني روش مطلوبي براي مکان يابي پخش سيلاب مي باشد.

فصل ۲
پيشينه پژوهش
۲-۱ -پيشينه تحقيق
در اينجا چندين تحقيق،کار پژوهشي و افرادي که در زمينه پخش سيلاب و روش هاي مکان يابي آن تحقيقاتي نموده اند به اختصار آورده شده است وبه شرح زير ميباشد:
۲-۱-۱ -منابع داخلي
آل شيخ و همکاران (۱۳۸۱) در مطالعه اي در حوضه آبخيز سمل از بزرگ حوضه آبخيز اهرم بوشهربه تجزيه و تحليل طرح هاي موجود در انتخاب سايت ، که هدف آن معرفي يک روش مناسب از محل پخش سيلاب با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي پياده سازي استراتژي در يک مطالعه موردي و علمي و ارزيابي نتايج آن بوده است پرداختند. دراين پژوهش ، عوامل مربوط به علوم زمين (واحد کواترنر، شيب و کاربري اراضي) هيدرولوژي (رواناب نرخ نفوذ و عمق سفره هاي آب) در نظر گرفته شده بود. لايه هاي اطلاعات وزني، طبقه بندي شده و از طريق مدل هاي مختلف از جمله منطق بولين، شاخص همپوشاني و منطق فازي يکپارچه شده بود. نتايج به دست آمده و سپس در برابر سايت هاي موجود به منظور برآورد صحت آنها بررسي شد .نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد که اپراتورهاي منطق فازي از جمله گاما = ۰٫۱، گاما = ۰٫۲ و نتايج حاصل از عملکرد منطق فازي در بين مدل ها به عنوان مناسب ترين استراتژي هاي انتخاب سايت براي گسترش سيل معرفي شوند.
قرمزچشمه وهمکاران (۱۳۸۱) در اين تحقيق تعيين مكان‌هاي مناسب براي پخش سيلاب در حوزه آبخيز ميمه، مورد توجه قرار گرفته است. كليه لايه‌هاي اطلاعاتي در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي IS رقومي گرديده و با توجه به معيارهاي (مختلف و با توجه به اهميت آنها در مكانيابي عرصه‌هاي مستعد پخش سيلاب طبقه‌بندي شدند). جهت تلفيق‌لايه‌هاي طبقه‌بندي شده سيستم پشتيباني تصميم ) ۶Dss ( نيز مورد استفاده قرار گرفت. با ورود داده‌هاي مربوط به تعدادي از پروژه‌هاي اجرا شده در كشور و مدنظر قرار دادن عملكرد آنها، مدل تهيه شده صحت يابي گرديد. نتايج نشان دهنده مناسب بودن مدل براي تعيين مناطق مستعد پخش سيلاب است. به علاوه نتايج براي حوزه آبخيز ميمه حاكي از آن است كه تقريبا ۱۰ درصد از عرصه شرايط مطلوب و ۶۰ درصد شرايط نسبتا مطلوب براي پروژه‌هاي تغذيه مصنوعي از طريق پخش سيلاب بر آبخوان را دارد.
اميري و يعقوبي (۱۳۸۵) در مطالعه اي به ارزيابي عرصه پيشنهادي پخش سيلاب در علي آباد دمق ملاير پرداخته اند که در منطقه ي علي آباد دمق دهنو بعلت در دسترس نبودن پارامترهاي هيدروديناميک، اقدام به حفاري چاهك ها و آزمايش نفوذ پذيري به روش استوانه مضاعف در عرصه پخش سيلاب و آزمايش پمپاژدر سفره ي آب زير زميني نمودند. نتايج اين آزمايش ها نشان مي دهد كه سفره ي آب زير زميني اين منطقه با داشتن قابليت انتقال ???? مترمربع در روز جهت انتقال و ذخيره سازي آب مناسب مي باشد.
جمالي و همكاران (۱۳۸۷) در تحقيقي به تحليل حساسيت وزن دهي عوامل مكاني با بررسي تغييرات ارزش پيكسل هاي نقشه فازي شده از ارزيابي چند معياره مكاني درباره محل احداث سدهاي اصلاحي سنگ و سيمان در حوزه آبخيز حبله رود در شرق استان تهران پرداخته اند. و به اين نتيجه رسيدتد که يکي ازعمليات هاي مناسب حفاظت خاک در حوزه آبخيز، احداث سدهاي اصلاحي سنگ و سيمان است. اين بندها در آبراهه ها براي کاهش شيب بستر و حفاظت از بستر و کناره ها در مقابل جريان فرسايش آب ساخته مي شوند تا رسوب دهي در حوضه کاهش يابد.
دادرسي سبزواري و خسروشاهي (۱۳۸۷) در مطالعه اي از طريق وزن دهي به متغيرهاي مؤثر بر سيل خيزي و تغذيه سفره و با استفاده ازمدل هاي منطق بولين، شاخص همپوشاني و مدل منطق فازي دز نرم افزار سيستم اطلاعات جغرافيايي به اولويت بندي مناطق سيل خيز و مستعد براي مهار و گسترش سيلاب در سطح ۶ شهرستان از شهرهاي استان خراسان رضوي پرداخته اند. نتايج تحقيق نشان داد كه مدل فازي بهترين سازگاري را درمقايسه با ساير مدل ها براي شناسايي و مكان يابي مناطق پخش سيلاب دارد.
حيدريان (۱۳۸۹) در پژوهشي با هدف ارزيابي اثرات سيستم هاي پخش سيلاب، به روش بررسي اسنادي و همچنين پيمايش تبييني و اكتشافي، از راه بررسي هاي محلي و پيمايش صحرايي، گفتگو هاي كارگاهي براي شناخت مشاركت مدار ، استفاده از روش ارزيابي سريع (RA7) و ابزارهاي معمول در روش، در ايستگاه پخش سيلاب كاشمر به انجام رسيد. بررسي ها نشان داد كه در ۸ سال اوليه ي بهره برداري، عرصه ي گسترش سيلاب ها، كم تر از ۵ درصد عرصه ي پخش را پوشش داده است، بنابراين با وجود اين كه نسبت سود به هزينه (C/B) بيش از ۱۴/۱ برآورد شده بود، ولي توجيهي مناسب براي سرمايه گذاري هاي انجام شده در ساخت و نگهداري سيستم نبوده . مقايسه ي اقتصادي ارزش آب تغذيه شده به آبخوان ها (بيش از ۵ ميليارد ريال در يك دوره ي ۸ ساله) نسبت به دو هدف ديگر (كم تر از ۴/۰ ميليارد ريال) نشان داد كه اهداف فرعي ياد شده، نه تنها در اقتصادي تر كردن طرح نقشي مهم نداشتند، بلكه باعث افزايش مشكلات نگهداري اين سيستم ها نيز ميشدند.
جمالي و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعه اي به تعيين و اولويت بندي پهنه هاي مناسب پخش سيلاب براي تغذيه ي قنات ها، چاه ها و چشمه ها در منطقه ميانکوه يزد پرداخته اند. در اين مطالعه عوامل مكاني اقتصادي همچون نزديكي به جاده، روستا، قنات، چاه و چشمه در نظر گرفته شده است. همچنين عوامل و محدوديتهاي مكاني طبيعي مثل تراكم پوشش گياهي، زمين ريختشناسي، كاربري اراضي و درجه شيب نيز دخالت داده شده است. به طوري كه در روش ارزيابي چند معياره مكاني، عوامل با استفاده از روابط مربوط بولين و فازي استانداردسازي شدند. وزن عوامل نيز با روش رتبهبندي مشخص گرديد. در مرحله ي بعد تلفيق لايهها با طراحي درخت واره و زبان برنامه نويسي ويژوال در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي انجام شد كه نتيجه آن، نقشهي شاخص مركب با ارزش هاي فازي ازصفر تا يك بود.
چابک و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعهاي به مكانيابى عرصه پخش سيلاب با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي در حوزه آبخيز عشق آباد طبس پرداختند. در اين مطالعه لايههاى اطلاعاتى شيب، نفوذپذيرى، ژئومرفولوژى، جنس سازند و تراكم پوششگياهى در قالب مدلهاى مختلف با يكديگر تلفيق و نقشه اولويت مكانى پخش سيلاب تهيه گرديد.
فرجي سبکبارو همکاران (۱۳۸۹) در اين تحقيق ۹ پارامتر مهم محيطي وفيزيکي جهت تهيه ۹لايه اطلاعاتي در محيط نرمافزار (GIS) در نظر گرفته شده است نتايج به دست آمده از اين تحقيق در گريبايگان حاکي از آن است که :مکان يابي عرصه هاي پخش سيلاب به روش (GIS)يعني روي هم انداختن لايه ها و در نظر گرفتن اشتراک مکان هاي مناسب در نقشه هاي مختلف به عنوان عرصه هاي مستعد،ارزش واقعي لايه هاي اطلاعاتي را نشان نميدهد همچنين بررسي دقت مدل ها نشان داده است که دقت مدل Multi-class map بيش از مدل Evidence-binary است ودقت مدلbinary-Evidence بيشتر از مدل Bool،در تشخيص وکلاسه بندي مکانبابي عرصه هاي مناسب پخش سيلاب در منطقه مي باشد.
رحيم زاده و زهتابيان ( ۱۳۸۹) دراين تحقيق مشاهده شد سازندهاي متفاوت با خصوصيات مختلف، رواناب هايي با کيفيت متفاوت ايجاد مي کنند. بنابراين موفقيت يا عدم موفقيت طرح هاي پخش سيلاب علاوه بر کيفيت خاک عرصه، به کيفيت سيلاب هاي ورودي به سيستم پخش نيز بستگي دارد. با قبول اين نکته که پخش سيلاب موجب تغييراتي در ويژگي هاي خاك مي شود. اين تغييرات مي تواند، طيف وسيعي از خصوصيات خاك از قبيل درصد ماسه، لاي، رس و سنگ ريزه، درصد اشباع ،کلسيم، منيزيم، سديم، نفوذپذيري و همچنين نسبت جذب سطحي سديم و درصد سديم قابل تبادل را شامل شود. لذا اين تحقيق به منظور بررسي تغييرات نفوذ پذيري، خصوصيات فيزيكي و شيميايي اثر گذار بر ميزان نفوذ پذيري خاك در عرصه پخش سيلاب دشت موسيان واقع در جنوب استان ايلام انجام گرفت. نمونه برداري به روش سيستماتيك – تصادفي و با شبكه بندي نوارها و تهيه نمونه مركب از عمق هاي صفر تا ۲۵، ۲۵ تا ۵۰ و ۵۰ تا ۷۵ سانتي متر انجام شد. داده هاي حاصله تجزيه واريانس شد و با استفاده از آزمون چند دامنه اي دانکن مقايسه ميانگين ها انجام شد. نتايج نشان داد كه درصد لاي، رس، کلسيم، سديم، درصد اشباع و نسبت جذب سطحي سديم در عرصه نسبت به شاهد افزايش و نفوذپذيري، درصد ماسه و سنگ ريزه کاهش يافته است. بافت خاک در عمق سطحي شاهد ماسه ليموني و در عرصه پخش سيلاب به ليمون ماسه اي تغيير پيدا کرد. همچنين بر اساس نتايج، وزن مخصوص ظاهري در عرصه نسبت به شاهد کاهش يافت. به اين ترتيب مشخص شد كه با ورود سيلاب، خصوصيات فيزيكي خاک عرصه، دچار تغيير مي گردد.
حسن پور و همکاران (۱۳۹۰ ) در اين تحقيق(مکانيابي عرصه مناسب پخش سيلاب) که در دشت فسا انجام شد،۹ پارامتر مهم محيطي جهت تهيه ۹ لايه اطلاعاتي در محيط نرم افزار (GIS)در نظر گرفته شده است. نتايج به دست آمده حاکي از آن است که مکانيابي عرصه هاي پخش سيلاب به روش(GIS) يعني روي هم انداختن لايه ها و در نظرگرفتن اشتراك مکانهاي مناسب در نقشه هاي مختلف به عنوان عرصه هاي مستعد، ارزش واقعي لايه هاي اطلاعاتي را نشان نمي دهد از اين جهت نتايج بدست آمده نشان داد که استفاده از سامانه هاي اطلاعات مکاني(GIS). براي تعيين مناطق مستعد پخش سيلاب بدون استفاده مدلهاي مفهومي و سيستمهاي تصميم گيري کارايي چنداني ندارد.
معروفي و همکاران (۱۳۹۰) در تحقيقي۵ لايه اطلاعاتي که شامل شيب، کاربري اراضي، نفوذپذيري سطحي، واحدهاي کوارترنر و ضخامت آبرفت بودند، در قالب مدلهاي ذکر شده تلفيق يافتند. نتايج به دست آمده از مدلهاي فوق به صورت نقشه هاي خروجي بودند با عرصه هاي کنترل اجرايي مقايسه و مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد که همپوشاني عرصه هاي پيشنهادي به عرصه هاي کنترل در مدل (Multi class maps) نسبت به ساير مدلهاي ارزيابي شده، بيشتر بوده و در نتيجه به عنوان بهترين مدل در مکانيابي عرصه هاي مناسب پخش سيلاب در حوضه آبخيز پشتکوه ايران انتخاب گرديد.
جمالي وهمکاران (۱۳۹۰) در اين تحقيق حوزه آبخيز حبله رود واقع در شمال گرمسار و غرب فيروزكوه به عنوان منطقه تحقيق انتخاب شد. براي تلفيق از مدل درختي ترکيب عوامل مکاني طبيعي، اقتصادي و محدوديت هاي مکاني استفاده شد. همه عوامل استانداردسازي و سپس وزن عوامل نيز با مقايسه زوجي در روش تحليل سلسله مراتبي (AHP8) يا به طور مستقيم و با دخالت دادن نظر ساکنين و کارشناسان مربوطه، در حوزه آبخيز مشخص گرديد. در مرحله بعد تلفيق لايه هاي عوامل با ارزيابي چند معياره مکاني (SMCE9) انجام شد. خروجي، نقشه هاي شاخص مرکب، با پيوستار ارزشي صفر تا يک بودند كه طبقه بندي گرديدند و نتيجه، به صورت اولويت بندي مکاني احداث سدهاي توري سنگي در حوزه آبخيز مشخص شد. با تحليل حساسيت وزن، اثر تغيير وزن عوامل بر ارزش هاي نقشه خروجي شاخص مرکب، بررسي و موثرترين عوامل مشخص شدند. نتايج نشان داد عواملي مانند مناطق فرسايشي يا جاده موثرتر بودند زيرا به طور گسترده تري حوضه را پوشش داده اند. حساسيت نسبتا يكساني در دو گروه عوامل طبيعي و اقتصادي وجود داشت كه نشان دهنده انتخاب متعادلي از آن ها بود. اين راهبرد و مدل ارائه شده براي برنامه ريزي مكانيابي سريع و دقيق در حوزه هاي آبخيز پيشنهاد گرديد.
فرجي سبكبار و همکاران (۱۳۹۰) در اين پژوهش سعي کردند تا با تلفيق سيستم اطلاعات جغرافيايي و سيستم هاي تصميم گيري چندمعياره (MCDM10)، مناسب ترين عرصه ها براي اجراي عمليات پخش سيلاب در دشت گربايگان فسا شناسايي کنند. بدين منظور، ابتدا داده هاي ۸ پارامتر تاثيرگذار – شيب، کيفيت آب، زمين شناسي، ضخامت آبرفت، کاربري اراضي، قابليت انتقال، ژئومورفولوژي و تراکم زهکشي – منطقه مورد مطالعه، در محيط (GIS) آماده سازي گرديد و با استفاده از روش مقايسه زوجي به ترتيب وزن هر معيار و وزن کلاس هاي هر لايه در نرم افزار (Super Decision) محاسبه شد. در مرحله بعد، نواحي داراي محدوديت براي پخش سيلاب حذف گرديد. سپس با استفاده از توابع تحليلي (GIS)، كل محدوده براي هر يک از معيارهاي تعيين شده پهنه بندي شد. در نهايت، با تلفيق نقشه هاي پهنه بندي شده بر اساس وزن اکتسابي از روش (ANP)، نقشه نهايي در پنج کلاس از کاملا مناسب تا نامناسب تهيه شد. نتايج اين پژوهش نشان داد که مناطق کاملا مناسب براي تغذيه مصنوعي آبخوان ها، اغلب در نهشته هاي کواترنري Qb, Qgsc و Qg و واحدهاي ژئومورفولوژيکي پديمنتي و مخروط افکنه اي با شيب کمتر از ۳ درصد واقع شده اند. همچنين نتايج حاصل از اين روش با استفاده از کنترل زميني، مورد بررسي و تحليل قرار گرفت که حاکي از برآورده شدن همه معيارهاي انتخابي در نواحي کاملا مناسب، و رضايت بخش بودن به کارگيري روش هاي (MCDM) در تلفيق با (GIS) در امر مکان يابي عرصه هاي مناسب براي تغذيه مصنوعي آبخوان ها است.
فرجي سبكبار وهمکاران (۱۳۹۰) در اين پژوهش که در دشت فسا گريبايگان انجام شد، ابتدا ۹ پارامتر موثر شامل: شيب، ارتفاع، کاربري اراضي، ژئومرفولوژي، زمين شناسي، قابليت انتقال، ضخامت آبرفت، تراکم زهکشي و هدايت الکتريکي در مکان يابي پخش سيلاب در مدل فرايند سلسله مراتبي (AHP) به صورت زوجي مقايسه شده و وزن عوامل و پارامترها محاسبه گرديد. سپس لايه هاي اطلاعاتي اين ۹ عامل در محيط(GIS) با استفاده از نرم افزارهاي (۳/۹ARC GIS )تهيه و کلاسه بندي شد. با در نظر گرفتن وزن هاي بدست آمده براي هر عامل و امتيازهاي که به خود اختصاص دارند، نقشه نهايي بر اساس مدل فرايند سلسله مراتبي (AHP) به ۵ کلاس کاملا مناسب، متوسط، نامناسب، کاملا نامناسب در سطح حوضه تعيين گرديد. نتايج حاصل نشان مي دهد که مناطق مستعد پخش سيلاب در واحدهاي کواترنري PLQb ,Qscg ,Qgsc,Qb ,Mm-1 ,Qc2قرارگرفته اند. همچنين از نظر ژئومرفولوژي و کاربري اراضي به ترتيب دهانه مخروط افکنه ها، دشت سرها و مراتع کم تراکم مکان هاي کاملا مناسب جهت پخش سيلاب مي باشد، مکان هاي يافته شده با موقعيت ايستگاه پخش سيلاب کوثر انطباق و هماهنگي دارد. از سوي ديگر شواهد و عرصه هاي بدست آمده دليل بر مناسب بودن انتخاب مدل (AHP) براي اين پروژه مي باشد.
۲-۱-۲ -منابع خارجي
Krishnamurthy and Kumar (1996) براى تعيين مناطق مناسب براى تغذيه آب زيرزمينى در جنوب هند از عوامل مختلفى از جمله زمين شناسى و ژئومورفولوژى، زهكشى، تراكم آبراهه و شيب استفاده نمودند.
Svoray et al. (2005) در مطالعهاي از يكپارچه كردن روش ارزيابي چند معياره و سيستم اطلاعات جغرافيايي براي ارزيابي مناسبت مناطق اكولوژيكي براي چهار كاربري زمين شامل: حفاظت طبيعي، مناطق جنگلي، مناطق مسكوني ومناطق صنعتي استفاده كردند .روش پيشنهادي در اين پژوهش در، يك لايهي مناسب براي هر يك از اين چهار كاربري و يك لايه نهايي كه ميتواند مناسب ترين كاربري را براي هر قطعه از زمين پيشنهاد كند، فراهم ميآورد.
Higgs (2006) در پژوهش خود بر روي مزايا و فوايد استفاده از روش ارزيابي چند معياره يكپارچه شده با سيستم اطلاعات جغرافيايي در بالا بردن مشاركت عمومي بحث مي كند. او به منظور نشان دادن اين فوايد، چالش ها و فرصت هايي را كه تصميمگيران در رابطه با افزايش مشاركت عمومي در مراحل فرآيند مديريت مواد زايد با آنها مواجه هستند، بيان كرده و در نهايت نتيجهگيري مي كند كه استفاده از روش ارزيابي چند معياره مبتني بر سيستم اطلاعات جغرافيايي مي تواند كارآيي بسياربالايي در افزايش مشاركت عمومي در طرحها داشته باشد.
Sharifi and Retsios (2006) تحقيقي تحت عنوان چند معيار انتخاب براي مکانيابي دفن زباله ها از طريق تجزيه و تحليل تصميم گيري مکاني انجام دادند که در اين تحقيق ادغام ارزيابي چند معياره مکاني با استفاده از نرم افزارILWIS) (انجام شد. که معيارها با هم استانداردسازي شدند سپس وزندهي شدند تا مشکل دفن زباله در اطراف شهر چينچاين ۱ واقع در کرديلراي ۲ مرکزي از رشته کوههاي کلمبيا (جنوبي آمريکا) حل شود.


پاسخ دهید